Twee vaccins zijn nu veilig en doeltreffend gebleken in het voorkomen van ernstige infecties door het RS-virus, volgens drie studies uitgevoerd door de Nederlandse kinderarts-infectioloog Louis Bont van het UMC Utrecht. De resultaten zijn gepubliceerd in de wetenschappelijke tijdschriften Lancet Infectious Diseases en New England Journal of Medicine.
Dit wordt beschouwd als een belangrijke doorbraak in de strijd tegen het RS-virus, dat wereldwijd de op één na grootste doodsoorzaak is bij baby’s na malaria. Het UMC Utrecht noemt dit een keerpunt. In Nederland sterven kinderen zelden aan het virus, maar jaarlijks komen er wel 150 tot 200 baby’s op de intensive care terecht. Van alle gezonde baby’s belandt één op de 56 in het ziekenhuis als gevolg van een infectie.
Bij één van de vaccins wordt de zwangere vrouw gevaccineerd, waarna de door haar geproduceerde antistoffen via de placenta naar de baby worden overgebracht. Zo worden baby’s tijdens de eerste drie kwetsbare maanden goed beschermd tegen het RS-virus.
“Met dit vaccin verwacht ik dat een aanzienlijk aantal ziekenhuisopnames kan worden voorkomen. Jaarlijks worden ongeveer 2000 kinderen met RSV opgenomen in het ziekenhuis, en ik denk dat we hiermee tussen de 1000 en 1500 opnames kunnen voorkomen. Dat is echt enorm veel”, zegt Bont.
Het onderzoek naar dit vaccin, geproduceerd door Pfizer, werd uitgevoerd bij 7400 moeders en hun pasgeboren kinderen. Het UMC Utrecht meldt dat het vaccin waarschijnlijk volgend jaar door de Europese Unie geregistreerd wordt. Het vaccin kan ook ernstige infecties bij ouderen met een zwakke gezondheid voorkomen.
De Bill & Melinda Gates Foundation heeft de rechten van dit vaccin verworven en wil het produceren voor en in ontwikkelingslanden. Bont is hier erg enthousiast over: “Op deze manier kan je echt heel veel sterfte tegengaan in de wereld. Er gaan zo ontzettend veel kinderen dood.”
Het tweede vaccin, ontwikkeld door AstraZeneca en Sanofi, is speciaal voor pasgeborenen en werd eind vorig jaar al in de EU geregistreerd. Bont onderzocht of het middel langdurig werkzaam is tegen het RS-virus en dat blijkt het geval te zijn.
De antistof in dit vaccin richt zich op een eiwit aan het oppervlak van het virus, dat niet muteert. Hierdoor is de kans op resistentie erg klein. Beide vaccins zijn volgens Bont zeer veilig en ernstige bijwerkingen zijn niet bekend.
Ondanks dat de vaccins veel ziekenhuisopnames en sterfgevallen kunnen voorkomen, is het RS-virus hiermee niet volledig verslagen.
Bont legt uit dat het RS-virus niet zo gemakkelijk uit te roeien is als bijvoorbeeld de mazelen. “Mazelen komt in Nederland en België nauwelijks nog voor. Er zijn nog enkele gevallen op specifieke locaties, maar over het algemeen is er voldoende vaccinatie om de verspreiding volledig te voorkomen. Dat zal voor RSV niet het geval zijn.”
Deze vaccins hebben een werkzaamheid van 80%, zegt Bont. “Het virus zal dus nog steeds voorkomen. Na het eerste levensjaar veroorzaakt het nog steeds ziekte, dus het blijft circuleren, maar dit is wel een oplossing voor dat eerste levensjaar waarin RSV zo gevaarlijk kan zijn.”